1
بخش علوم دامی،دانشکده کشاورزی،دانشگاه شهید باهنر،کرمان،ایران
2
بخش مهندسی علوم دامی ،دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، ایران
3
بخش علوم دامی ،دانشکده کشاورزی، دانشگاه دانشگاه جیرفت، ایران
10.22034/bilj.2026.574961.1090
چکیده
هدف از پژوهش حاضر، واکاوی ژنتیکی حساسیت محیطی خرد صفات اولّیه رشد در بز نژاد مورسیانا–گرانادینا بود. دادههای مورد استفاده طی سالهای 1396 تا 1403 در یک مجتمع پرورشی صنعتی بز مورسیانا-گرانادینا واقع در جنوب استان کرمان جمعآوری شده بودند. در ابتدا، برای برآورد اجزای واریانس و پارامترهای ژنتیکی این صفات، شش مدل حیوانی تکصفته برازش شدند و مدل مناسب برای هر صفت بر اساس معیار اطلاعات بیزی تعیین شد. در مورد هر صفت، باقیماندههای حاصل از برازش مدل مناسب برای هر دام، به توان دو رسیدند، سپس از آنها لگاریتم طبیعی گرفته شد و مقادیر نهایی به دست آمده، به عنوان ارزش برای حساسیت محیطی خرد هر دام در نظر گرفته شدند. برای واکاوی ژنتیکی حساسیت محیطی خرد هر صفت، مقادیر مربوط به ارزش حساسیت محیطی خرد و وزن زنده دام ها تحت یک مدل دو صفتی واکاوی ژنتیکی شدند. وراثتپذیری مستقیم برای وزن تولّد، وزن از شیرگیری و وزن ششماهگی بهترتیب 011/045±0/0، 022/104±0/0 و 040/0±105/0 برآورد شد. وراثتپذیری حساسیت محیطی خرد برای این صفات بهترتیب 006/0±0/0، 014/014±005/0 و 0015/0±0002/0 بود که نشاندهنده وجود تنوع ژنتیکی کم برای واریانس باقیمانده این صفات است. ضرایب تغییرات ژنتیکی حساسیت محیطی خرد صفات وزن تولّد، وزن شیرگیری و وزن شش ماهگی بهترتیب 8/19، 5/10 و 2/2 درصد بودند. به طور کلی، نتایج به دست آمده در پژوهش کنونی نشان دادند که در مقایسه با انتخاب ژنتیکی، بهبود عوامل مدیریتی و محیطی نقش مؤثرتری در افزایش یکنواختی صفات اولیه در بز مورسیانا-گرنادینا دارد.