اصلاح و به‌نژادی دام

اصلاح و به‌نژادی دام

مروری بر عوامل مؤثر بر پیشگیری و مدیریت ورم پستان در گاوهای شیری با تأکید بر ژنتیک، تغذیه و میکروبیوتای روده‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 شهرکرد- بلوار سامان- دانشگاه شهرکرد- دانشکده کشاورزی
2 پژوهشکده میگوی کشور، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، بوشهر، ایران
10.22034/bilj.2026.574982.1089
چکیده
ورم پستان در صنعت دامداری یکی از بیماری‌های شایع و پرهزینه محسوب می‌شود که خسارت‌های جدی به سلامت گاوها، کیفیت محصولات لبنی و اقتصاد دامداری‌ها وارد می‌کند. اگرچه برای مدت طولانی عفونت مستقیم غده پستانی ناشی از ورود پاتوژن‌ها علت اصلی ورم پستان تلقی می‌شد، شواهد فزاینده‌ای نشان می‌دهد که عوامل ژنتیکی، تغذیه‌ای، میکروبیوم دستگاه گوارش و متابولیت‌های تولیدشده توسط آن نیز در بروز، تداوم و شدت این بیماری نقش اساسی دارند. از دیدگاه ژنتیکی، مقاومت به ورم پستان یک صفت چندعاملی با وراثت‌پذیری پایین است که همبستگی نزدیکی با شمار سلول‌های سوماتیک دارد و می‌تواند از طریق برنامه‌های اصلاح نژادی هدفمند، به‌ویژه با استفاده از داده‌های سلول‌های سوماتیک و شاخص‌های سلامت پستان، بهبود یابد. تغذیه ناکافی، به‌ویژه از طریق ایجاد تعادل منفی انرژی و کمبود ریزمغذی‌ها، حساسیت گاوها به ورم پستان را افزایش می‌دهد و نقش مهمی در تضعیف پاسخ ایمنی ایفا می‌کند. علاوه بر این، برهم خوردن تعادل میکروبیوم دستگاه گوارش می‌تواند از طریق محور روده–غده پستان به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم موجب آغاز یا تشدید التهاب پستان شود. کاهش باکتری‌های سودمند، کاهش تنوع میکروبی، افزایش پاتوژن‌ها و افزایش متابولیت‌های التهابی در روده و شیر گاوهای مبتلا گزارش شده است. این مقاله مروری با تمرکز بر تعامل میان ژنتیک، تغذیه و میکروبیوم دستگاه گوارش، نقش هر یک از این عوامل را در پیشگیری و مدیریت ورم پستان بررسی می‌کند و راهکارهای برای کاهش بروز ورم پستان معرفی‌ می‌نماید.
کلیدواژه‌ها