دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اصلاح و به‌نژادی دام 2645-534X 2 3 2022 04 09 Effect of environmental factors and kind of semen on conception rate of Holstein heifers تأثیر عوامل محیطی و نوع اسپرم بر نرخ گیرایی تلیسه‌های هلشتاین 77 89 148474 10.22034/bilj.2022.148474 FA فریدون مهدیه بروجنی دانش‌آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهرکرد،چهارمحال و بختیاری، شهرکرد، ایران. نصراله پیرانی گروه علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهرکرد حسین مهربان دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، شهرکرد، ایران. Journal Article 2021 12 07 The objectives of this study were to summarize the effect of sexed semen on conception rate of Esfahan province Holsteins dairy herds based on breeding year, Season, service number and age group of heifers in the time of conception. For conducting this research, the data from 59 herds which was collected by Vahdat cooperation of Esfahan province was used. The data consists of 73115 of heifers inseminated with 3529 sexed semen and 69431 with conventional semen from spring 1991 to spring 2014. Binary distribiution of conception rate was analysed by logistic regression. The results indicated that for all sub-levels of the studied factors, except for the third and fourth service number, and for the unknown used sperms, the conception rate was higher, or, in other words, the ratio of pregnant heifers were significantly higher (P<0.05) than non-pregnants. Only in the fifth and higher service numbers, this ratio was reverse and non-pregnant rate of heifers significantly (P<0.05) were higher than pregnants. The average likelihood of conception rate of spring and summer season (53%) was significantly less (P<0.05) than autumn and winter season with a probability of 55%. The probability of conception rate of service numbers from first to fifth and higher had a descending trend, so that the probability of first service number was 63% significantly higher than others (P<0.05). The average likelihood conception rate of heifers for conventional sperm and sexed sperms was significantly different (P<0.05) and was 58% and 41%, respectively. The highest proportion of pregnant/ non-pregnant animals (75%) was obtained for naturally inseminated service. In conclusion, it seems that when using sexed sperm, different factors affecting conception rate should be take into consideration. So, the results of this research can be useful in the reproduction management of heifers during the use of sexed sperm and also taking into consideration of proper breeding and environmental factors. <strong>این تحقیق به‌منظور مشخص کردن نرخ­گیرایی در تلیسه‌های هلشتاین استان اصفهان با توجه به نوع اسپرم مصرفی،</strong><strong> </strong><strong>سال، فصل، نوبت‌های تلقیح</strong><strong> و</strong><strong> سنین مختلف در زمان اولین تلقیح منجر به آبستنی انجام گردید. اطلاعات این پژوهش مربوط به 59 گله که شامل 73115 رأس تلیسه تلقیح شده با 3529 پایوت اسپرم تعیین جنسیت‌شده و 69431 پایوت اسپرم معمولی در بازه زمانی بهار 1369 تا بهار 1392 از رکوردهای مربوط به تلیسه‌های هلشتاین موجود در بخش آمار تعاونی کشاورزان و دام‌پروران صنعتی وحدت اصفهان به­دست آمد. صفت احتمال گیرایی با فرض توزیع برنولی و تابع وابسته لجیت (</strong><strong>Logit</strong><strong>)، مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج حاکی از این بود که برای تمام زیر سطوح عوامل مورد بررسی به‌جز در نوبت‌های تلقیح سوم و چهارم و اسپرم‌های ناشناخته نرخ­گیرایی بیش­تر بود یا به‌عبارت‌دیگر نسبت تلیسه‌های آبستن به‌طور معنی‌داری (05/0></strong><strong>P</strong><strong>) بیش­تر بود. فقط در نوبت‌های تلقیح پنجم و بالاتر این نسبت معکوس و نرخ غیر آبستنی تلیسه‌ها به‌طور معنی‌داری (05/0></strong><strong>P</strong><strong>) بیش­تر از آبستن‌ها بود. متوسط احتمال نرخ­گیرایی به‌دست‌آمده در فصل‌های بهار و تابستان برابر با 53 درصد</strong><strong> </strong><strong>با احتمال گیرایی در فصل‌های پاییز و زمستان برابر با 55 درصد اختلاف معنی‌داری داشت</strong><strong> </strong><strong>(05/0></strong><strong>P</strong><strong>). احتمال نرخ گیرایی از تلقیح اول به سمت تلقیح پنجم و بالاتر دارای سیر نزولی بود به‌طوری‌که احتمال گیرایی اولین تلقیح به میزان 63 درصد به‌طور معنی‌داری با بقیه تلقیح‌ها اختلاف داشت (05/0></strong><strong>P</strong><strong>). متوسط احتمال</strong><strong> </strong><strong>نرخ­گیرایی در تلیسه‌ها برای اسپرم‌های معمولی و تعیین جنسیت‌شده به‌طور معنی‌داری (</strong><strong>05/0></strong><strong>P</strong><strong>) باهم متفاوت بود و به­ترتیب برابر 58 و 41 درصد بود. بالاترین نسبت دام‌های آبستن به غیر آبستن (75 درصد) در هنگام تلقیح به­صورت طبیعی حاصل شد. به نظر می­رسد که در هنگام استفاده از نوع اسپرم بایستی برخی عوامل مؤثر بر نرخ­گیرایی موردتوجه قرار گیرد. نتایج این تحقیق می‌تواند در مدیریت تولیدمثلی تلیسه‌ها در هنگام استفاده از اسپرم‌های تعیین جنسیت شده و همچنین با توجه به عوامل محیطی مفید باشد.</strong> https://bilj.asnrukh.ac.ir/article_148474_473ee06e89521dc5fee39053a157a93f.pdf